HELÂ ÂDÂBI
İslâm Dîni temizliğe çok kıymet vermiştir. Vücûdumuza bir pislik bulaşırsa onu yıkamadan namaz sahîh olmaz. İnsanlar kabirlerinde en önce temizlikten sorulurlar. Temizlik namazın yarısıdır. Binâenaleyh küçük veya büyük abdestten sonra bunların çıkmış olduğu yerleri tamamen temizlemek gerekir ki, buna “istincâ” denir. Bu temizleme su ile yapılır.
İstincâ’da temizliğe fazla dikkat edip idrar ve benzeri pislik eseri bırakmamağa “istinkâ” denir. İstincâ’dan sonra ayağa kalkmadan temiz bir bez veya benzeri ile ve sol el ile kurulanmalı; temizlik için kullanılan suyun kalıntılarını gidermeğe çalışmalıdır.
Erkekler idrar yaptıktan sonra, idrar sızıntısının kesilmesini beklemeleri gerekir ki, buna “istibrâ” denir. İstibrâ her insanın bünyesine göre değişebilir. Bekleyerek, biraz yürüyerek, ayakları hareket ettirerek veya öksürerek yapılır. İdrarın kesildiğine kâni olunca, istincâ yapılır, su ile yıkanır.
Bir hadîs-i şerîfte “İdrar (sıçramasın)dan çok korununuz; çünkü kabir azabının çoğu ondandır.” buyuruldu. Bunun için idrardan son derece sakınmalı ve temizliğe dikkat etmelidir.
Kadınlarda istibrâ yoktur.
Helâya girmenin bazı âdâbı vardır:
Helâya sol ayakla girmek ve girmeden evvel “Allâhümme innî eûzü bike mine’l-hubusi ve’l-habâis” duâsını okumak, sağ ayakla çıkmak ve çıkınca “Elhamdülillâhillezî ezhebe anne’l-ezâ ve âfânî min zâlike” duâsını okumak âdabdandır.
Helâda kıbleye karşı veyâhut kıbleye arka vererek bulunmak ve dışarıda ise rüzgâra karşı, oturulacak yerlere, yol üzerine, mescit civarına, mezarlığa, durgun ve akar sulara, ırmak kenarlarına abdest bozmak da mekruhtur.
Bir özür olmadıkça idrarı ayakta yapmak da mekruhtur.
Helâda iken konuşmamalı, din veya dünyâ işleri düşünmemeli, avret yerine ve pisliklere bakmamalı, helâya tükürmemelidir.