Bu büyük âlimin ismi, Ebu’l-Kâsım İshak b. Muhammed el-Hakîm es-Semerkandî’dir.
Semerkand’da doğmuştur. Asıl adı İshak, künyesi Ebu’l-Kâsım’dır. Tasavvuf ehli ve hikmet sahibi olması sebebiyle Hakîm, doğum yeri olan Semerkand’a nisbetle de Semerkandî diye anılmıştır.
Semerkandî, 342/953 yılı Muharrem ayı Âşûrâ günü Semerkand’da vefat etmiş ve Câkerdize kabristanında, İmam Mâtürîdî’nin mezarının yakınına defnedilmiştir.
Ekseri Belh şehrinde geçen talebeliğinde hocalarının başında, Ebû Bekr el-Varrâk gelmektedir. Bunun yanında, Abdullah ez-Zâhid, Muhammed el-Kallâs, Amr b. Âsım el-Mervezî ve Ebû Muhammed el-Mîğî de ders aldığı hocaları arasındadır.
Hakîm es-Semerkandî, Dımaşk ve çevresinde yaşamış olan İbrahim el-Kassâr ve Ebû Abdullah el-Cellâ gibi tasavvuf erbabı âlimler ile de görüşmüştür.
Kelâm, fıkıh, tefsir ve tasavvuf ilimlerinde bilgi sahibidir. Eserleri:
1. es-Sevâdü’l-a’zam: Eserin tam adı “Kitâbü’r-red alâ ashâbi’l-ehvâi el-müsemmâ bi’s-Sevâdi’l-a’zam alâ mezhebi’l-İmâmi’l-A’zam”dır. Kısaca es-Sevâdü’l-a’zam olarak meşhur olan bu eserin yazma ve matbû nüshaları ve birçok Türkçe tercümesi vardır.
2. Risâle fî beyâni enne’l-îmâne cüz’ün mine’l-amel em lâ ev mürekkebün em lâ: es-Sevâdü’l-a’zam’ın İstanbul baskılarının sonunda bulunan küçük bir risâledir. Müellif bu risalede, iman, imanın artıp eksilmesi ve iman-amel münasebeti gibi mevzuları işlemiştir.
Risâlede ise meşhûr yetmiş üç fırka hadîsi anlatılmaktadır.
HAKÎM es-SEMERKANDÎ
Mayıs 17, 2012